واگویه ها

بین شما کدام یک

پگاه شنبه زاده — Tue, 03 Apr 2012 06:32:36 GMT

چند باری شده است که از من پرسیده‌اند فیلم دیدن را بیشتر دوست داری یا کتاب خواندن را و من به صراحت گفته‌ام هر دوش!! تا اینکه چند روز پیش و در تعطیلات نوروز (برخلاف تمام خلق مونث که قبل از عید خانه را می‌تکانند) مشغول خانه تکانی و گردگیری و مرتب کردن کتابخانه‌ام شدم. وقتی به خودم آمدم داشتم فیلم نامهٔ بزرگراه گمشده را برای بار چندم می‌خواندم. کتاب چاپ ۷۹ و از انتشارات نی است و آن موقع تاریخ خرید را روی کتابهایی که می‌خریدم یادداشت نمی‌کردم. دیوید لینچ را از مجله‌هایی که مشترک بودم می‌شناختم. پیش از این اول فیلم‌ها را دیده بودم و بعد فیلم نامه را خریده بودم اما بعید می‌دیدم که به این زودی‌ها امکان دیدن این یکی باشد.

چند سال بعد (شاید هفت یا هشت سال) یک روز صبح کمی زود‌تر بیدار و آماده شدم و تا زمان آمدن سرویس و رفتن به سرکار ربع ساعتی وقت داشتم. کنترل را برداشتم و کانال‌ها را بالا و پایین کردم. نمی‌دانم کدام کانال بود (اما ایتالیایی بود) جاده‌ای تاریک را نشان می‌داد که با نور پایین ماشینی روشن شده بود و دوربین انگار از پشت شیشه شاهد جاده در‌‌ همان محدودهٔ روشن شده بود. این تصویر را کجا دیده‌ام؟ دیگر عوض نکردم. چند لحظه که گذشت بزرگراه گم شده را شناختم. اول فیلم رسیده بودم و این شانس بزرگی بود. آنروز سه ساعت مرخصی ساعتی گرفتم. چندسال بعد با وفور نعمت سرازیر شده، آرشیو فیلم‌های دیوید لینچ را کامل کردم اما هیچکدام تأثیر گذاری بزرگراه گم شده را بر من نداشت.

در زمان خانه تکانی این سوال برایم پیش آمد که دلیل این تأثیر چیست؟ آیا این بهترین فیلم این ژانر است؟ آیا بهترین فیلم لینچ است؟ آیا در آن سن و سال حساستر بوده‌ام؟ اما دلیلش را جای دیگری می‌بینم. وقتی فیلم نامه را می‌خواندم چینش‌های صحنه، نور‌ها، شخصیت‌ها، رنگ‌ها و... را خودم کارگردانی کردم. کاری که زمان خواندن داستان و رمان و شعر می‌کنیم، همه چیز دوباره در ذهن مخاطب بازسازی می‌شود و این بازسازی با بکارگیری تمامی حواس شکل می‌گیرد (بو، لامسه و...)، اما زمان فیلم دیدن تصویر و صدا‌‌ همان است که کارگردان انتخاب کرده است.

پس حالا به صراحت می‌گویم: خواندن رمان و داستان برایم لذت بخش‌تر از فیلم دیدن است.

پی نوشت: چند سالی است قراری داشتم با بارش باران و متعهد بودم آرزو‌هایم را در زیر باران به INBOXگیرندهٔ آرزو‌ها بفرستم. همینطور طبق سنت بچگی که گفته بودند در لحظهٔ تحویل سال هر آرزویی برآورده می‌شود، هر سال در آن ثانیه‌ها و در سکوت آرزویی کردم. امسال برایم سالی خاص بود، لحظهٔ تحویل سال خالی بودم از هر چیزی، هیچ، هیچ مطلق! و مدتهاست با بارش باران آرزویی ندارم. این است من بی‌آرزو!! (خواهشمند است بی‌آرزو را بی‌امید نخوانید‌‌ همان بی‌آرزو درست‌تر است). هرچند با تأخیر اما امیدوارم همگی سال خوبی پیش روی داشته باشیم.

دختر زن

پگاه شنبه زاده — Sat, 03 Mar 2012 07:41:16 GMT

دوست داشتم قدرتی داشتم و توانایی. قدرتی بیش از فکر کردن و حرص خوردن و نوشتن توی وبلاگ. قدرتی که کمک کند بعضی چیزها را از پایه بریزم و طوری بسازمش که در آن کمترین حد درد و سختی برای کودکان در نظر گرفته شود.

چند وقت پیش در وبلاگم از پسر بچه ای مغروری گفتم که در ازای کاری که نکرده بود دستمزد قبول نکرد. دستمزدی که احتمالن به صدقه نزدیک تر بود. امروز زنی آمدکه همیشه برای جستجوی کار برای خودش و شوهرش به دفتر شرکت سر میزند. زن-کودکی که حدود 15 سال داشت. با جسمی کوچک و لاغر. بار اول که آمد بچه ی دو ماهه ی پیچیده در پتو یی را در بغل داشت و چون بهتر فارسی حرف میزد درخواست کار را او به جای شوهرش داد. شوهرش آرم ، بی صدا و با نگاهی خالی، بیرون دفتر نشسته بود، نوزاد را نگهداشته بود تا زنش بتواند راحت حرف بزند. از آن روز سه سال میگذرد. امروز زن آمد. کودکش بزرگ شده و حرف میزند. بیسکوئیت های مرا دوست ندارد. بی تابی میکند برای خوردن خوراکی های متنوع تر. مادرش میگوید: "چیزهای دیگه می خواد، نمیفهمه که مشکل چیه" و من هیچ نگفتم. خواستم بگویم حقوق این ماهم مال تو و کودکت. خواستم بگویم هرچه همراه دارم به تومی دهم که دیگر نگران باقی ماندن کرایه تاکسی ته کیفت برای برگشت نباشی. خواستم بگویم برایش خرید کن و من بچه ات را همراهت تا خانه بغل میکنم تا تن نحیفت زیر وزن کودک برای برگشت پیاده تا خانه به درد نیوفتد. خواستم بگویم...

غرور نگاه زن، اینکه او را آنقدر نزدیک می بینم که هیچوقت به خودم اجازه نمی دهم به او پیشنهاد کمک کنم، اینکه آن کودکی که از نوزادی تا حالا شاهد رشد کردنش در هر بار آمدن مادر بوده ام، از اینکه گریه می کند برای خوردن خوراکی های رنگ رنگ ... برای اینکه به خودم یاد دادم غرور کسی را جریحه دار نکنم ، هیچ چیز نگفتم و حالا زن و کودکش رفته اند. کودک نوک انگشتانش را بوسید و همراه بای بایش برایم فرستاد.

من چون خائنی نشستم و شرح مصیبتش را نوشتم. خوشحالم که هیچوقت وبلاگ نمی خواند.

عقل داند که در این دایره سرگردانند

پگاه شنبه زاده — Tue, 28 Feb 2012 11:55:11 GMT

در نوجوانی دوستان من اغلب یا همسایه بودند یا از همکلاسی ها. از دخترهای فامیل هم دوستانی داشتم اما دیر به دیر می دیدمشان. با آن گروه که تنگاتنگ با هم درتماس بودیم (همسایه ها و همکلاس ها) اغلب گفتگو ها و پچ پچ ها حول محور عشق می چرخید. و شرح لحظه و نگاه هایی که دوستانم با معشوقشان رد و بدل می کردند، نامه پراکنی ها که آن موقع ابزار ارتباط بود (که حالا چت و اس ام اس جایش را گرفته) این معشوق ها گاهی پسر فامیل بود و گاهی همسایه و گاه رهگذر.

وانگهی! در این گفتگوها سوز و گداز بود و اشک و آه از بی وفایی معشوق و اضطراب آینده، ترس از رقیب و دلبری هایش، یا ترس از تهدید به شوهر دادنشان به کس دیگری و همه ی اینها بود و هول ولای مخفی کاری هم چاشنی اش. آن زمان پدر و مادر ها بیشتر از این زمانه بر چشم و گوش بسته بودن دخترها و ندیدن رنگ آفتاب و مهتاب اعتقاد داشتند.

من اما تصور دیگری از عشق داشتم. عشق را حسی قوی و کاملن دگرگون کننده می دانستم. شاید این تصور، از کتابهایی که خوانده بودم شکل گرفته بود یا شاید از نوع علاقه پدر و مادرم به هم. آن زمان به این فکر می کردم که چرا من در گیر این دغدغه ها نشده ام. آیا آنقدر بی قواره و بی ریخت ام؟ یا شاید آنقدر شوتم که اصولن در این باغ ها حضور ندارم؟ می خواستم امتحان کنم پس به دنبال گزینه برای واگذار کردن رول معشوق می گشتم. در فامیل با وجود گزینه های سنی مناسب آنقدر شناخت ازشان داشتم که قابل جاگذاری در این رول نبودند. دیگران هم به شدت به برادرهایم شبیه بودند. از نظر ظاهر و لباس و شخصیت، هیچ چیز جذاب و جدیدی نبود.حالا شما همه ی اینها را کنار کنترل شدید خانواده و نصیحت ها و نشستن پای منبر مادر و پدر و ... بگذارید.

دوباره وانگهی!! به خودم تلقین کردم، فرض کردم مثلن فلان پسر همسایه اگر دوست من می بود چه میشد و چه حسی می داشتم. نامه های عاشقانه ای می نوشتم که رونوشتی بود که نامه های نوشته شده در داستانها. آن زمان کتابی خوانده بودم که نویسنده اش روسی بود. گمانم کتاب " قبل از واقعه" نام داشت. عاشقانه بود به شدت و سرشار از فداکاری. سرنوشت همه ی نامه ها ریز شدن و طعمه ی سیفون شدن بود که ای کاش حالا یکی ازشان را داشتم.

از خودم پنهان نیست!!! از شما هم پنهان نباشد، هیچوقت شجاعت گرفتن و خواندن نامه هایی که برایم می پراندند را نداشتم. هیچوقت بر سر قرارها نرفتم. همیشه خودم را به کر گوشی زدم و زمزه ها را شنیدم و سکوت کردم.

بعد ها دیدم که همان دوستان عاشق با معشوق به مشکل برخوردند، دوران نقاهت پس از عشق کنار بعضی هاشان بودم و باز دیدم که همانها دوباره عاشق شدند و باز همان تب و تاب و اشک و فراغ و باز جدایی و دوران نقاهت و .....

و همیشه اعتقادی داشتم به عشق (پیش از این گفتم که شاید از کتابها و رمانها آغاز شده و پا گرفته بود ) و اینکه یکبار در زندگی هر آدم اتفاق می افتد و آن یکبار دگرگون کننده است و ماندگار. این باور همچنان پا بر جاست و هنوز بر این باورم تجربه های قبلی یا بعدی دوستانم تلاش بر رونوشتی از نسخه ی اصلی بوده است. شاید خودشان باور نمی کنند یا پیش خودشان کتمان می کنند.

شاید روزی باورم مخدوش شود و به نتیجه ی دیگری برسم. قول صادقانه میدهم آن روز اگر وبلاگی بود و پگاهی بیایم و بگویم.

عنوان برگرفته از شعر حافظ: عشق داند که در این دایره سرگردانند

نوشتن

پگاه شنبه زاده — Tue, 07 Feb 2012 07:56:30 GMT

بخوانید:

http://shabehyan.blogfa.com/

(بدون عنوان)

پگاه شنبه زاده — Sun, 25 Dec 2011 11:24:51 GMT

انگشت‌هایش را گرفت روی پلک‌ها. نگه داشت که بسته بمانند. می‌خواست دیگر اشک درنیاد. تمام بالش و موهاش خیس شده بود. توی گوشهاش پر اشک بود. از نمناکی چندشش شد. سردش شد. بس بود دیگر. گریه بس بود. با دل انگشت فشار داد به پلک‌ها. گوی لغزان چشم زیر انگشتهاش داغ داغ بود و مثل نبض می‌زد، نمی‌دانست ضربان از نوک انگشتهاست یا چشم. انگشت‌ها را فشار داد. باز مثل چشمه‌ای جوشید. تمام منفذ‌ها را با فشار پر کرده بود اما نمی‌دانست از کجا نم پس داد. فایده نداشت.

گفت خودم را دلداری بدهم. دست کشید به موهای خودش. از کنار گوش که خیس اشک بود دست کشید و نوک انگشت‌ها را رساند به پوست سر و نرم نرم خاراندش. به خودش گفت: گریه نکن عزیزم. گریه نکن. تموم می‌شه، همه ٔاین‌ها یه روز تموم می‌شه. یکم صبر داشته باش تا زمان بگذره. بعد به آن صدا جواب داد: دیگه تمومی درکار نیست. بعد از تمومی هیچی نیست. زمان که بگذره فقط زخم کهنه می‌شه. به خودش گفت: آینده قابل پیش بینی نیست. همیشه ته دلت کورسویی بوده از امید. الان هم اگه به ته ته فکرت نگاه کنی می‌بینیش. اینقدر سیاه نبین همه چیز رو. تو همیشه وقتی کم میاری می‌گی این دیگه از همه سخت‌تر و بدتره و این بار دوام نمیاری. اما دیدی که همیشه دوام آوردی. دیدی که تموم شده و باز زنده موندی. الان هم می‌گذره. بی‌خودی خودتو اذیت می‌کنی. بعد به آن صدا جواب داد: اینبار فرق می‌کنه. اینبار مثل سقوط آزاد توی سیاهیه. اینبار دیگه توی اون خلاء ی هستم که همیشه ازش می‌ترسیدم. دست کشید به پیشانی خودش، به زیر پلک و اشک را پاک کرد: گریه نکن عزیزم. گریه نکن عسلم.

چشم‌هایش را بست و فکر کرد که لبهای خودش پیشانی نمناکش را می‌بوسد. به خودش گفت: مریض می‌شی و می‌مونی سر دست خودت. کی جمع و جورت می‌کنه؟ به آن صدا جواب داد: دیگه مهم نیست برام. دیگه....

بخشی از داستانی تازه و ناتمام

دوره

پگاه شنبه زاده — Sat, 17 Dec 2011 05:50:00 GMT

گاهی غلام مرا با خود به محل ارده سازی می‌برد. شتری که چشم‌هایش را بسته‌اند به آهنگی یکنواخت سنگ آسیای عظیمی را بر محور ستونی چوبی می‌چرخاند. سنگ قائم بر سنگ افقی زیرین می‌ساید و دانه‌های کنجد را خرد می‌کند. روغن کنجد از روزنه‌ای به قیفی و مخزنی می‌ریزد. تفاله‌های کنجد را مردی جمع می‌کند. گردش پیوستهٔ شتر چشم بسته در فضای نیم تاریک و نمور سرم را به دوار می‌اندازد. ازغلام می‌پرسم چرا چشمهای شتر را بسته‌اند. می‌گوید به این دلیل که سرش گیج نرود. گاهی گمان می‌کنم که آدمهای پیرامونم هم به شتر عصاری می‌مانند. چشم بسته سنگ سرنوشت خود را می‌چرخانند و مدام بر حول محوری ثابت می‌چرخند و چون نمی‌بینند گمان می‌کنند راهی مستقیم و بی‌انتها را طی می‌کنند. اگر چشمشان را باز کنند سرشان گیج می‌رود و از حرکت باز می‌مانند.

شب هول- هرمز شهدادی

میراث

پگاه شنبه زاده — Wed, 30 Nov 2011 05:03:41 GMT

دیروز عصر طرف مکالمه ی من:

- به شوهرش میگه حداقل به پسره بگو اون دیگه منو نزنه, شوهره بهش گفته چه اشکال داره؟ هم من مادرم رو کتک میزدم هم بابام

گربه سان

پگاه شنبه زاده — Mon, 31 Oct 2011 07:51:23 GMT

دیدی بعضی آدمها چه قیافه ای به خودشان میگیرند؟ همیشه انگار میخواهند بابت کاری که کرده اند معذرت بخواهند. همیشه چشمها حالت مضطرب و ملتمس دارند. جرأت نگاه کردن مستقیم به چشمهای طرف را ندارند انگار. با این آدمها دو جور رفتار میکنم. اگر پگاه خوبی باشم دلم میسوزد برایشان. کاری میکنم که نسبت به خودشان احساس بهتری پیدا کنند. اگر پگاه بدی باشم تشر میروم. بد حرف میزنم. با لحنم توهین میکنم. دلم خنک نمیشود از اینکار، اما بعد هم پشیمان نمیشوم.

ستاره ی چکیده

پگاه شنبه زاده — Sat, 01 Oct 2011 07:37:48 GMT

دیشب قبل از خواب داشتم برنامه ریزی می‌کردم برای کارهای پاییز: باید باغ پشت را بدهم بیل بزنند و زیر رو کنند تا خاکش هوا بخورد. بدهم پای درخت‌های انجیر را تشتک درست کنند. درخت انار را هرس کنند وقتی انار‌هایش را چیدم. بذر گل آفتابگردان بکارم حاشیه کرت‌ها. علف‌های هرز را دربیاوردند و سفارش کود بدهم، ده کیسه گمانم کافی باشد. خودم را تصور کردم که دارم از کنار خانه می‌روم به باغ پشت. از راه باریک سیمان شده. وقتی می‌رفتم فکر کردم باید کناره‌های این راه هم گل بکارم. گلی که پایه بلند باشد و رنگ رنگ. بدهم قبلش شمشاد‌ها را هرس کنند. تا نور به اندازه کافی بتابد به گل‌ها. قدم قدم به باغ پشت نزدیک شدم. پیراهنی خنک و آزاد تنم است و چادری نخی و گلدار سرم. آن طرف شمشاد‌ها خانهٔ همسایه بود که گاهی صدایشان می‌آمد. صبح بود و خنک. هوای خنک و بوی گس شمشاد‌ها مستم کرد... با صدای آف و آن کردن کولر به خودم آمدم. توی رختخواب بودم. می‌خواستم برنامه ریزی‌هایم را ادامه بدهم. می‌خواستم از باغ پشت رد شوم و به فکرهای دیگر برسم. اتفاقی افتاد
اتفاقی در ذهنم. مثل ضربه‌ای دردناک. من در یک خانه آپارتمانی زندگی می‌کنم. تنها باغچه‌ای کوچک دارم. آن باغ واقعیت ندارد؟ باور نمی‌کردم. پافشاری می‌کردم. می‌خواستم به خودم ثابت کنم که هست. آن باغ چنان روشن و واقعی بود که داشتم برایش برنامه ریزی می‌کردم. گشتم در گذشته‌ام. هیچوقت در زندگی‌ام باغی نداشته‌ام. هیچوقت در هیچ دوران از زندگی. این باغ از کجا اینقدر روشن آمده به واقعیت من. بارها به باغ رفته ام، بار‌ها برگهای زرد درختهای انجیر را کنده‌ام. بار‌ها آب گذاشته ام پای نعناع‌ها تا برگ‌هایش نرم و ترد شود. کندوی عسلی که یکبار پیدا کردم بین شمشاد‌ها. هیچکدام واقعی نیست؟
مرز بین تخیل و واقعیت کجاست؟ چقدر از کنش‌ها و واکنش‌ها واقعیست؟ دلبستگی‌ها، خواسته‌ها، لذت‌ها، درد‌ها و خود ما چقدر واقعی هستیم؟
نمی دانم بار دیگر به آن باغ میروم یا نه. نمی دانم بار بعد این آگاهی هست همراهم که این باغ واقعی نیست

فانوس خاموش پر نفت

پگاه شنبه زاده — Tue, 20 Sep 2011 12:29:38 GMT

پنج ماه پیش یکروز که از باشگاه برمی گشتم دو تا بچه گربه تازه متولد شده را در ورودی بلوک کنار یک ظرف یکبار مصرف پر از شیردیدم. جریان را از باران پرسیدم گفت یکی از گربه‌ها مال خودش است و دیگری مال دختر همسایه. گربه‌ها مفلوک و بی‌پناه بودند و به شدت کوچک. چشم‌هایشان پر از قی و بسته بود. بسیار بسیار رقت انگیز. به شیر لب نمی‌زدند. وقتی از هم جدایشان می‌کردیم با چشم بسته دنبال هم می‌گشتند و تا به هم می‌رسیدند می‌پیچیدند به هم و آرام می‌گرفتند. هوا تاریک شده بود و باران می‌خواست شب پاسی بدهد کنار گربه‌ها تا غذای سگ‌ها نشوند و من مجبور شدم گربه را با کارتون به خانه بیاورم. این شد آغاز ورود گربه‌ای که بعد‌ها پیشی نام گرفت. برایش شیشه شیر خریدیم. جای خواب و پتو و دستشویی و... به مشغله‌ها پیشی هم اضافه شد. همیشه از دست زدن به گربه‌ها فراری بودم. فکر می‌کردم لای موهای تنشان پر از شپش و میکروب باشد. هیچوقت وسوسه نشده بودم دست بزنم به گربه‌ای که پوزه‌اش را میو می‌و کنان به من نزدیک می‌کند و همیشه با جیغ فرار کرده بودم. می‌دانم این افه خیلی سوسول بازی است. ترس نداشتم، اما فرار می‌کردم. اما برای راحت شدن از ونگ ونگ پیشی مجبور شدم لای حولهٔ مخصوصش بغل بگیرمش و شیشه شیر دهانش بگذارم. مراقب باشم که شیر به حلقش فوران نکند. سردش نشود. از بلندی نیوفتد. بچه گربه هم بعد از شیر خوردن لای حوله خوابش می‌برد. آنقدر بیگناه بود که صورتش را ناز می‌کردم. پیشی بزرگ شد. وقتی از اداره برمی گشتم راه می‌افتاد دنبالم و سرش را به کف دستم هل می‌داد تا نازش کنم. هر وقت نشسته بودم می‌آمد و روی پایم می‌نشست و با هم فیلم می‌دیدم. تنهایی باران را هم پرکرده بود. آرام آرام غذا خوردن را یاد گرفت. دوبار با ما به مسافرت آمد و با شیطنت‌ها بازی‌هایش لحظه‌های شادی برای ما ساخت. نگهداریش اما سخت‌تر و سخت‌تر می‌شد. روکش چرم تمامی مبل‌ها و صندلی‌ها را با ناخن خراش داده بود. پاک کردن دستشویی‌اش مکافاتی شده بود. مرتب باید به دامپزشکی می‌بردیمش و به همهٔ این‌ها برخورد فامیل و دوستان را هم اضافه کنید. با همه این حرف‌ها فکر می‌کردم تونایی زندگی در کوچه را نداشته باشد.

این بار قبل از مسافرت به دلیل اینکه نگهداری از او در ماشین سخت بود پیشی را در پارکینک خانهٔ مادر گذاشتیم. سفارش کردیم برایش غذا بگذارند. عصر همانروز خواهرم تلفن کرد که هرچه گشته پیدایش نکرده. رفته بود. گم شده بود.

باران بی‌قراری می‌کرد. گفتم باید آزاد می‌شد. گفتم یادت هست می‌نشست پشت پنجره و به حیاط نگاه می‌کرد؟ تا در را باز می‌کردیم می‌پرید بیرون؟ گفتم و گفتم تا آرام شد.

همکارم امروز حال پیشی را پرسید. جریان را که شنید پرسید باران برایش گریه نکرد. گفتم نه توجیهش کردم. گفت باران هم مثل خودت سنگ دل است. نگفتم که چقدر نگران آن گربه شده بودم. نگفتم که دور از چشم همه برای سرنوشت نامعلومش گریه کردم. مسخره نیست آدم به این گندگی برای یک گربه اشک بریزد؟ نگفتم.